Wie zijn overheid liefheeft, wantrouwt haar… (deel 1)

‘Wie zijn kind liefheeft, kastijdt het.’ (2 Sam 7,14). We kijken vaak met vragende blik naar de bijbel, zeker als er lukraak een tekst gezocht wordt als vlag op de lading van eigen gedachten. Dat is evenzeer aan de orde als ik leentjebuur speel bij Gods Woord, om mijn houding jegens onze, of beter iedere, overheid van een passend motto te voorzien. Niets weerhoudt u als lezer het uwe ervan te denken. Mijn adagium, ‘Wie zijn overheid liefheeft, wantrouwt haar’, wordt er alleen maar sterker op wanneer het ook de lading krijgt van uw eigen gedachten daarover. Mijn adagium sluit aan bij de wetenschap dat macht mensen corrumpeert of, in ieder geval, kan corrumperen. Dat maakt het nodig haar, net als kinderen -liefst zonder kastijding- met open ogen, een open vizier en vol liefdevol kritische genegenheid te bejegenen. Voor bestuur en politiek betekent dit dat we tussen de woorden en regels door moeten lezen en luisteren en er op z’n minst op verdacht moeten zijn dat waarheid en werkelijkheid naar believen een ander jasje aangemeten krijgen naarmate ze mooi of lelijk, gunstig of ongunstig zijn. Het hoort bij de omgang met kinderen, met mensen en dus logischerwijs met de overheid. Niets menselijks hoeft ons te vreemd zijn.

Schijnvertoning

Waar ik het over heb? Onze overheid resideert in een ivoren toren. Zij verbeeldt zichzelf hoog verheven boven de ‘heffe’ zoals de hotemetoten in het Toscaanse San Gimignano *1) die hun droom van verhevenheid verwezenlijkten met ieder een eigen hoge toren, waardoor het stadje de allure heeft van een laatmiddeleeuws Manhattan. Het kan niet anders of dat was in de kern een schijnvertoning, precies zoals de ‘nabijheid’ van ons bestuur onderdeel is van een machtssprookje. Naar analogie van het Toscane van destijds zijn de bouwstenen van de ivoren torens gehouwen uit het gebrek aan mondigheid van het ‘volk’ op wie neergekeken wordt. Het verschil is, dat de verhevenheid toentertijd zogenaamd bestond bij de gratie Gods en tegenwoordig bij de gratie van onze onverschilligheid en gemakzucht. We halen er onze schouders voor op en spelen hooguit het spelletje van onze neerbuigende bestuurders mee.

Kritiekloos

Een ivoren toren? Onze overheid vertikt het al jaren om ons ordentelijk voor te leggen wat haar plannen zijn en te verantwoorden hoe zij die plannen verwezenlijkt heeft. Of niet. En vooral ten koste van welke bedragen en welke andere keuzemogelijkheden. Welbeschouwd kan dat niet anders dan een zeer bedenkelijke politieke situatie opleveren, zeker als we verdisconteren hoe weerloos, kritiekloos en futloos onze politiek, onze raadspolitici zich opstellen. Daardoor brengen zij onze uitvoerende politici in feite eerder in de verleiding om het niet zo nauw te nemen met hun besturen en integriteit dan dat ze hen scherp houden door een kritische houding. Daarmee zij niet meteen gezegd dat ons bestuur niet integer is; wel dat we er in de verste verte geen staat op kunnen maken dat het zich keurig aan de regels houdt. En die stand van zaken wijst er dan weer één op één op dat integriteit in onze politiek niet hoog wordt aangeslagen. De praktijk van Grave, met andere woorden.

Cijferbrijpotten   

Wat onze gemeenteraad alert zou moeten maken, is vooral de ondoorzichtigheid van de begroting en het gegeven dat er nauwelijks sprake is van heldere rekening en verantwoording. Plus dat ook nog eens jaar op jaar gewerkt wordt met gewijzigde formats (modellen). Daardoor wordt het quasi onmogelijk de cijfers van meerdere jaren met elkaar te vergelijken. Ons gemeentebestuur weet net als andere besturen dat het begrotingen moet produceren die voor de burger, en zeker voor de gemeenteraad, een open boek zijn en als ze wil, kan ze dat ook. Onze gemeente beschikt over een uitstekende afdeling Financiën. Het gegeven dat de begrotingen jaarlijks verschillend opgediste cijferbrijpotten zijn, geeft ernstig te denken. Coalitie noch oppositie lijken er aanstoot aan te nemen, laat staan dat ze, met een beroep op (onder meer) het budgetrecht van de gemeenteraad, op hun strepen gaan staan. Jaar na jaar wordt er genoegen genomen met begrotingen waar geen touw aan vast te knopen is, terwijl de raadsleden van pure onmacht uitstralen dat ze die wel doorgronden. Dat op zich deugt al van geen kant. Als we onze bestuurders het vervolgens ziet vertikken om helder en overzichtelijk verantwoording af te leggen, raken we al snel verzeild in een riskante situatie. Als vervolgens blijkt dat accountants veel te gemakkelijk een handtekening zetten (zie de kredietcrisis), raakt de integriteit van onze bestuurders nog eens extra gebouwd op lemen voeten. Per saldo blijft er nauwelijks enige controle over en resten als vertrouwensbasis enkel de blauwe of bruine ogen van bestuurders.

Boekhoudfraude

Drs. Leo Verhoef, registeraccountant, woonachtig te Wijk bij Duurstede, heeft zich gespecialiseerd in de  beoordeling van de financiën van bestuurslichamen en legt de vinger op wat hij noemt de boekhoudfraude van gemeenten en provincies.*2) In deze hoedanigheid heeft hij ons college en onze gemeenteraad sinds 2009 jaarlijks een brief geschreven om te wijzen op in zijn ogen ernstige onvolkomenheden in onze boekhouding. Compleet met de cijfers zoals ze worden gepresenteerd en zoals zo ons gepresenteerd hadden moeten worden.*3). In die brief staat geen woord Spaans maar de criticus vermeldt op zijn site dat hij van ze zijde van onze politici geen woord sjoege gekregen heeft. Dat gegeven past dan weer als twee druppels water bij de bejegening van ons Gravenaren die brieven schrijven en bevestigt zo de reputatie van ons bestuur. Nog bedenkelijker is echter de conclusie die zich als het ware opdringt, dat het weinig boodschap heeft aan kritische signalen, zelfs als ze afkomstig zijn van een deskundige die appelleert aan zijn integriteit.

Diskrediet

Die houding past volgens het boekje bij de reactie van falende bestuurders op mensen die hen aanspreken op hun integriteit. De boodschap wordt ontkend of genegeerd; de zaak waarop ze worden aangesproken wordt gebagatelliseerd, ‘niks aan de hand’, en de boodschapper zelf wordt in diskrediet gebracht. Concreet is van dit laatste, verdachtmaking, niets vernomen in het Graafse, maar het kan bijna niet anders of onze bestuurders hebben elkaar ingefluisterd: ‘stelt niets voor, die vent.’ Op deze manier raakt de cirkel rond en komen we als vanzelf weer terecht bij de titel boven dit verhaal: ‘Wie zijn overheid liefheeft, wantrouwt haar’. Een goed politicus is blij met kritiek en probeert er zijn voordeel mee te doen. Bijvoorbeeld in de oppositie…
De volgende keer ga ik in op de details, of liever de cijfers die Verhoef geeft, plus de brieven die hij onze politici heeft doen toekomen. De voetnootjes geven u de gelegenheid u er alvast wat in te verdiepen. Een aanrader! U komt er bijvoorbeeld méér door aan de weet over het Wisseveld dan door alles wat ons bestuur aan verantwoording heeft willen geven. Zonder dat hij over het Wisseveld rept. Het zou best eens kunnen dat heel de takendiscussie apekool wordt tegen deze achtergrond. Handig om te weten wanneer we nu opeens als burgers met de haren bij de bezuinigingsdiscussie gesleept worden. Bezuinigen? Eerst de echte cijfers en de echte feiten, graag!

Ben Bongaards (www.gravepolitiek.nl)

 

*1) http://en.wikipedia.org/wiki/San_Gimignano
*2)
http://www.leoverhoef.nl/
*3)
http://www.leoverhoef.nl/dossiers/grave.html

----------------------------------------------------------------------------------------------

Gemeente Grave  
Dossier: Grave  -  Drs. Leo Verhoef,*1) registeraccountant *2)

2007
:
saldo van baten en lasten volgens rekening van baten en lasten: € 3,8 mln
werkelijk saldo van baten en lasten: € 2,7 mln
accountant: Ernst & Young
2008
:
saldo van baten en lasten volgens rekening van baten en lasten: nadelig € 0,4 mln
werkelijk saldo van baten en lasten: nadelig € 7,6 mln
accountant: Ernst & Young
2009
*:
saldo van baten en lasten volgens rekening van baten en lasten: € 0,6 mln
werkelijk saldo van baten en lasten: € 0,8 mln
accountant: Ernst & Young
2010
:
saldo van baten en lasten volgens rekening van baten en lasten: voordelig € 0,5 mln
werkelijk saldo van baten en lasten: nadelig € 0,9 mln
accountant: ?
2011
:
saldo van baten en lasten volgens rekening van baten en lasten: voordelig € 0,8 mln
werkelijk saldo van baten en lasten: nadelig € 0,9 mln
accountant: Ernst & Young
2012
:
saldo van baten en lasten volgens rekening van baten en lasten: voordelig € 0,0 mln
werkelijk saldo van baten en lasten: nadelig € 0,9 mln
accountant: Ernst & Young
2013
:
in jaarstukken gepresenteerd resultaat/saldo van opbrengsten en kosten: voordelig € 0,2 mln
werkelijk resultaat/saldo van opbrengsten en kosten: nadelig € 2,5 mln
accountant: ?

 

-------
*1)
http://www.leoverhoef.nl/
*2) Registeraccountant (Wikipedia)
Een registeraccountant (RA) is in Nederland een accountant die als zodanig staat ingeschreven in het accountantsregister van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA).
Deze inschrijving geeft de registeraccountant de wettelijke bevoegdheid om een verklaring (
accountantsverklaring) af te geven over de getrouwheid van een jaarrekening. In Nederland is registeraccountant een beschermd beroep. De RA-titel is een beroepsaanduiding en wordt niet vóór de naam van de persoon geschreven, maar erachter (voorbeeld: dr. O. Gist RA). (…)
De registeraccountant is
universitair opgeleid in de (toegepaste) economie. (…)
Met betrekking tot het toezicht is de WTA (
Wet toezicht accountantsorganisaties) ingevoerd. Accountantsorganisaties die wettelijke controles willen uitvoeren bij Organisaties van Openbaar Belang (OOB’s), dat zijn beursgenoteerde bedrijven, banken en verzekeraars, moeten een speciale vergunning aanvragen bij de Autoriteit Financiële Markten. http://nl.wikipedia.org/wiki/Registeraccountant








alle inhoud op www.gravepolitiek.nl valt onder © en mag niet zonder toestemming gepubliceerd worden.